دکتر ابراهیم جعفری- استاد ارتباطات دانشگاه علامه طباطبایی:
معلم ساربان علم و عشق است
معلم میزبان مهر و عشق است
معلم سایه‌بان معرفت‌ها
خریدار دل بیدار عشق است
معلم شاهکار مهربانی
جلودار و همی سردار عشق است 
(علی اکبر بوژمهرانی)
اردیبهشت، فرهنگی‌ترین ماه سال است که با روز سعدی آغاز می‌شود؛ میانه آن (روزهای ۱۲ تا ۱۹) مصادف است با هفته گرامیداشت مقام معلم، ۲۵ اردیبهشت روز حماسه‌سرای بزرگ، فردوسی توسی و پاسداشت زبان فارسی است و با روز خیام (۲۸ اردیبهشت) تقریبا به پایان می‌رسد.
بدیهی است که نقطه اتصال و آگاهی جامعه نسبت به همه این بزرگداشت‌ها و تعظیم‌ها و تکریم‌ها، «روز معلم» است و چگونگی آموزش و پرورش توسط معلمان، نقش اصلی دارد در روشن ماندن چراغ فرهنگ در دل آحاد مردم. 
از این رو شایسته است در آخرین روز از هفته معلم، باز هم تأکید کنیم بر سیره معلمی نزد سعدی؛ استاد اخلاق و مدارا در ادبیات فارسی و تأثیر آن‌ بر حفظ سرمایه‌های بزرگ فرهنگی ایران.
***
سعدی فقط یک شاعرنبوده‌است؛ او به‌عنوان معلم اخلاق و پیشوای اجتماعی، معیارهای مهمی برای زندگی توأم با عدالت و عزت معرفی کرده و حکمت و تجربه را به زندگی پیوند زده‌است. بنابراین اگر بخواهیم به جامعه توسعه‌یافته نزدیک شویم، باید همواره از پیام‌هایش نیرو بگیریم و با به‌کارگیری آموزه‌هایش، چراغ امید را فروزان نگاه داریم.
سعدی با بیانی شیوا و تأثیرگذار، انسان‌ها را به همدلی، مدارا و گفت‌وگو دعوت می‌کند و از هرگونه خشونت، تفرقه و کینه‌ورزی برحذر می‌دارد. در جهان امروز که با بحران‌های متعدد سیاسی، اجتماعی و فرهنگی مواجه است، بازگشت به چنین اندیشه‌هایی می‌تواند راهگشا و امیدبخش باشد.
گفتمان سعدی، گفتمان اخلاق‌محور، تمدن‌ساز و هویت‌بخش است و از این منظر ما بیش از هر زمان دیگر به نسخه او در ایران امروز نیاز داریم؛ زیرا او «معلم عشق» است و بر این باور است که با عشق  همه گره‌ها گشوده می‌شوند.
با این وصف سعدی، نه‌فقط متعلق به گذشته، بلکه متعلق به امروز و آینده نیز هست.
سعدی مانند یک پُل، گذشته، حال و آینده را به یکدیگر پیوند می‌زند و دیوارهای مصنوعی کشیده شده میان آدمیان را در طول تاریخ ویران می‌سازد:
 بنی آدم اعضای یک پیکرند 
 که در آفرینش ز یک‌ گوهرند
در اندیشه سعدی تفاوت میان انسان‌ها از نظر آیین، رنگ، مذهب، نژاد و ... سبب برتری‌جویی نیست؛ کما این که خداوند متعال نیز در قرآن مجید می‌فرماید: اِنَ اَکرَمَکُم عِندَالله اَتقیکُم
در این مسیر اُمیدواری شهروندان ایرانشهر به فردایی بهتر، مبارزه با سرخوردگی و یأس و نیز گفت‌وگو میان آنان راه‌گشای آرمان سعدی است.
***
۱۲ اردیبهشت ۱۳۴۰ دکتر ابوالحسن خانعلی، معلم جوان فلسفه و زبان عربی دبیرستان جامی تهران در تجمع کانون صنفی معلمان در مقابل مجلس شورای ملی وقت در اعتراض به وضعیت و جایگاه معلم، با گلوله سرگرد ناصر شهرستانی رئیس کلانتری بهارستان، در دفاع از حقوق حقه معلمان به شهادت رسید و با کناره‌گیری نخست وزیر وقت (جعفر شریف امامی)، خواسته قانونی معلمان در کوتاه‌مدت برآورده شد.
۱۸ سال بعد که در شامگاه ۱۱ اردیبهشت ۱۳۵۸، استاد مرتضی مطهری توسط «گروه فرقان» به شهادت رسید، بار دیگر این روز در اردیبهشت‌ماه برجسته شد و  از آن پس در گاهشمار کشورمان با نام «معلم» زینت یافت تا همگان به جایگاه پیام‌آوران آگاهی و آفریدگاران اندیشه در جامعه بیشتر توجه کنند.
معلم با برافروختن چراغ پرفروغ دانش با جهل و ناآگاهی در پیکار است و بشر را به وادی روشنایی هدایت می‌کند؛ پیام‌آوری امین و نیک‌اندیش و خدمتگزاری بی‌منت، قانع و شکیبا که شمع وجودش در راه شکوفایی استعدادهای سازندگان امروز و فردای این مرز و بوم، آرام آرام ذوب می‌شود تا کشور از قافله ترقی جهانی باز نمانده و به سوی آینده‌ای بهتر رهنمون شود.
سعدی رسالت معلمی را چنین زیبا در باب دوم گلستان ترسیم می‌کند:
صاحبدلی به مدرسه آمد ز خانقاه
بشکست عهد صحبت اهل طریق را
گفتم میان عالم و عابد چه فرق بود
تا اختیار کردی از آن این فریق را؟
گفت: آن گلیم خویش به در می‌برد ز موج
وین جهد می‌کند که بگیرد غریق را
***
فراموش نکنیم در جهان امروز، هنر معلمان در تدریس، ارتباط تنگاتنگ با ظرفیت گفت‌وگویی آنان با دانش‌آموزان و دانشجویان دارد؛ زیرا به قول سقراط گفت‌وگو مانند یک قابله، پدیده خرد جمعی را خلق می‌کند.
بنابراین همتراز دیدن مخاطبان با خود، گوش کردن فعال و از همه مهم‌تر، پایبندی به منطق و استدلال شرط لازم و کافی در آموزش است تا از این طریق ارتباطات مشارکتی در کلاس شکل گیرد.
درس معلم ار بود زمزمه محبتی      
جمعه به مکتب آورد طفل گریزپای را 
(نظیری نیشابوری /قرن ۱۱)